1. ATEX:

Avrupa Birliği’nin patlayıcı atmosferler için ekipman ve koruma sistemleri için oluşturduğu bir standarttır. ATEX (ATmosphères EXplosibles) direktifi, Avrupa’da patlayıcı ortamlarda kullanılan ekipmanların sınıflandırılması, tasarımı, üretimi ve işletilmesi için gereklilikleri belirler. ATEX, Avrupa’daki patlayıcı atmosferlerde kullanılan ekipmanların uygunluğunu gösteren bir “CE” işareti ile işaretlenir.

2. IECEx:

Uluslararası Elektroteknik Komisyonu (IEC) tarafından oluşturulan bir sistemdir. IECEx (International Electrotechnical Commission System for Certification to Standards Relating to Equipment for Use in Explosive Atmospheres), uluslararası alanda patlayıcı ortamlarda kullanılan ekipmanların sertifikasyonunu ve uygunluk değerlendirmesini sağlar. IECEx sertifikaları, IECEx “Ex” işareti ile işaretlenir.

Farklar şunlardır:

– Bölgesel Kapsam: ATEX, Avrupa Birliği’nde geçerlidirken, IECEx uluslararasıdır ve dünya çapında kabul görmektedir.

– Standartlar: ATEX, Avrupa Birliği direktiflerine dayanırken, IECEx uluslararası elektroteknik standartlara dayanır.

– Belgelendirme İşareti: ATEX‘e göre üretilen ekipmanlar “CE” işaretiyle işaretlenirken, IECEx‘e göre üretilenler “Ex” işaretiyle işaretlenir.

İki sistem de patlayıcı atmosferlerde güvenliği sağlamak için tasarlanmıştır, ancak kullanıldıkları coğrafi bölgelere ve uygulamalara bağlı olarak tercih edilme durumları değişebilir.

The post IECEx ve ATEX arasındaki fark nedir? appeared first on ZONEX - Yerli Exproof Üreticisi.

Katı, sıvı veya gaz halindeki patlayıcı maddelerin veya toz bulutu barındıran ortamların çeşitli sebeplerle ateşlenmesi sonucu yüksek derecede ısı enerjisi, ışık, yanmış gaz, ses ve basınç meydana meydana getirerek getirerek hava içerisinde içerisinde aniden ve şiddetle yayılması olayına patlama denir. Patlayıcı ortamlarda exproof elektrik malzemeleri kullanılmalıdır.

Patlama;

• Patlayıcı karışım,
• Oksijen,
• Ark, ısı, açık alev veya statik elektrik gibi “Ateşleme Enerjisi”nin aynı anda bulunması ile mümkün olur.

Sektör	Patlama Tehlikesi
	Kimya Endüstrisi:  Kimya endüstrisinde farklı proseslerde kullanılan veya dönüştürülen yanıcı gazlar, sıvılar ve katılar nedeniyle bu işlemler esnasında patlayıcı karışımlar veya ortamlar oluşabilir.
	Çöp Gazı ve Atık Depolama: Atık veya çöp gazlarının depolanması veya gömülmesi esnasında yanıcı gazlar ortaya çıkabilir. Muhtemel tutuşma ve kontrol edilemeyen gaz salınımından kaçınmak için, gerekli teknik önlemler alınmalıdır. Bu yanıcı gazlar az havalandırılmış tünel veya boşluklarda toplanabilir.
	Termik Santraller: Parça kömürün hava ile karışımının patlayıcı ortam oluşturması düşük ihtimal olsa dahi, konveyör ile taşıma, öğütme ve kurutma işlemleri sonucu oluşacak olan pulverize kömür tozu patlayıcı ortam (toz/hava karışımı) riski oluşturmaktadır. Kömür ve kömür tozunun kendiliğinden yanma özelliğine dikkat edilmelidir.
	Atık Bertaraf Sektörü: Atık su arıtma tesislerinde ortaya çıkan gazlar patlayıcı ortam (gaz/ hava karışımını) oluşturabilirler.
	Doğal Gaz: Doğal gaz sızıntı kaynaklı patlayıcı ortam (gaz/ hava karışımını) oluşturabilir.
	Ahşap Endüstrisi: Ahşapla çalışılan işlerde ve mobilya endüstrisinde oluşan ahşap tozu silo, filtre ya da aspiratör gibi yerlerde patlayıcı ortam (toz/hava karışımı) oluşturabilir.
	Boyahaneler: Boya püskürtme işleri veya fabrikaların boyama bölümlerinde solvent buharının hava ile karışması nedeniyle patlayıcı ortamlar (gaz/hava karışımı) oluşabilir.
	Tarım: Biyogaz üretim tesislerinde gazın salınımı veya sızıntı sonucu patlayıcı ortam (gaz/hava karışımı) oluşabilir.
	İlaç Endüstrisi: İlaç endüstrisinde kullanılan solventler patlayıcı ortam (gaz/hava karışımı) oluşturabilir. Aynca kullanılan etken ve yardımcı maddeler patlayıcı ortam (toz/hava karışımı) oluşturarak toz patlamasına sebebiyet verebilir.
	Rafineriler: Rafinerilerde hidrokarbonlar nedeniyle patlayıcı ortam oluşabilir.
	Geri Dönüşüm Tesisleri: Atıkların geri dönüşümünde patlayıcı gaz veya yanıcı sıvı içeren konteyner, bidon, kutu veya tenekeler patlayıcı ortam (gaz/hava karışımı) oluşturabilir. Aynca kağıt veya plastik tozu kaynaklı olarak da patlayıcı ortanı (toz/hava karışımı) oluşabilir.
	Metal Sektörü: Metal üretimi, üretilen metallerin işlenmesi veya şekil verilmesi esnasında yüzeylerinden patlayıcı metal tozlan çıkabilir. Bu tozlar, toplayıcılarda ya da aspiratörlerde biriktirildiğinde patlayıcı ortam(toz/hava karışımı) oluşabilir.
	Gıda Endüstrisi ve Hayvan Yemi:  Tahılların, şekerin depolanması, nakledilmesi, işlenmesi gibi aşamalarda tozların filtre veya aspiratörde toplanması halinde patlayıcı ortam (toz/hava karışımı) oluşabilir.

The post Patlama Nedir? Hangi Ortamlar Patlayıcıdır? appeared first on ZONEX - Yerli Exproof Üreticisi.

Exproof kelimesi “Explosion Proof”‘un kısaltılmış halidir. Türkçeye “Alev Sızdırmaz” olarak tercüme edilmektedir.

Petrol, petrol ürün tesisleri, rafineler, gaz istasyonları ve sevk sahaları, kömür madenleri ve demir-çelik sanayi, şeker ve un fabrikaları gibi gibi tehlikeli ve patlamayı tetikleyici madde bulunan çalışma ortamlarında, patlamayı önlemeye yönelik, güvenlik amacıyla kullanılan özel ürünlerdir.

Yukarıda söz edilen çalışma ortamlarında tesis prosesinden dışarıya sızan gazlar, atmosferle birleşerek patlayıcı ortam meydana getirebilirler. Normal elektrikli cihazlar çalıştıkları zaman zarfında statik ısınma ve çalışma esnasında çıkardıkları ark sebebiyle bölgede tehlike oluşturarak can güvenliğini tehlikeye sokacak bir patlamaya  neden olabilir. Bu tehlike sebebiyle tehlikeli tesislerde kullanılan elektrikli malzemeleri farklıdır.

Bu malzemelerin uluslar arası özel standartları vardır. 2019/34/EU direktifi ve EN 60079 standartlarına göre tasarlanır. Standartlara uygun üretilen ürünler alev yollar, darbe dayanımları, alev yürümez özellikler, özel koruma tipleri gibi birçok detaya sahip olarak tasarlanır. Akredite kuruluşlar tarafından zorlu bir test sürecinden sonra ATEX / IECEX sertifikaları ile sertifikalandırılırlar.

Ülkemizde, Patlama riski taşıyan tesislerde ex-proof malzemelerin kullanım zorunluluğu  30.12.2006 tarihli ve 26392 sayılı resmi gazetede yayınlanmış, gerek üretici, gerek satıcı, gerekse kullanım zorunluluğu olan kuruluşlar, Sanayi Bakanlığınca denetime tabi tutulmaktadır. Bu yönetmeliğe göre kullanılacak tüm ex-proof malzemeler ATEX (ATmosphere EXplosive) sertifikalı olmak zorundadır. Bu tanıma uymayan malzemelerin kullanılması güvenlik açısından uygun olmayacağı gibi olası kontrollerde de Avrupa Birliğinin 94/9/EC ve 1999/92/EC direktifleri ile yukarıda belirtilen yönetmelik ve 26.12.2003 tarih ve 25328 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan “Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Çalışanların Korunması Hakkında Yönetmelik” hükümlerine aykırılık oluşturacaktır.

Patlayıcı Ortam Nedir?

Patlayıcı, parlayıcı ve yanıcı nitelikteki gaz, toz veya buharın hava ile karışarak patlama riski oluşturdukları alanlara patlayıcı ortam denir. Patlayıcı ortam üç unsurdan oluşmaktadır bunlar;

• Patlayıcı madde, patlayıcı, parlayıcı ve yanıcı gaz, buhar veya toz
• Oksijen
• Enerji (kıvılcım)

Tehlikeli ortamların sınıflandırılmasına dair yazımızı okuyunuz: https://zonex.com.tr/tehlikeli-bolge-siniflandirmalari-zone/

Endüstriyel süreçler genellikle, ortama salınması halinde tehlikeli atmosferler oluşturabilecek fiziksel gaz, buhar, sis veya toz halindeki maddeleri kullanır, işlemden geçirir ve / veya depolar.

ATEX, “ATmosphere Explosive” anlamına gelir.

Patlayıcı ortamın tutuşmasını önlemek için patlamaya karşı korumalı elektrikli ekipman, güvenlik gereksinimleri ile üretilmelidir.

The post Exproof Nedir? Hangi Standartlara Tabidir? appeared first on ZONEX - Yerli Exproof Üreticisi.

Zone 1 :
İçinde gaz, buhar veya buğu hâlinde yanıcı maddelerin havayla karışımından meydana gelen patlayıcı gaz ortamının normal çalışmada ara sıra bulunduğu bölge. (Zon 0’ ın yakın çevresi, patlayıcı madde pompa istasyonları, vana ve klape yakınları gibi yerler bu gruba girer.)

Zone 2 :
İçinde gaz, buhar veya buğu hâlinde yanıcı maddelerin havayla karışımından meydana gelen patlayıcı gaz ortamının normal çalışmada ara sıra bulunması ihtimalinin zayıf olduğu, eğer bulunursa sadece çok kısa süreyle devam ettiği bölge. (Yalnızca kaynaklı boru bağlantıları bulunan tesis veya tesisin kısımları, doğal gaz ve petrol boru hatları bu gruba girer.)

Zone 20 :

Patlayıcı toz ortam devamlı veya çok uzun süreli veya sıklıkla bulunduğu bölge.

Zone 21 :
Patlayıcı toz ortam normal çalışmada ara sıra bulunduğu bölge.

Zone 22 :
Patlayıcı toz ortam normal çalışmada ara sıra bulunması ihtimalinin zayıf olduğu, eğer bulunursa sadece çok kısa süreyle devam ettiği bölge.

The post Zone Sınıfları Neye Göre Belirlenir? appeared first on ZONEX - Yerli Exproof Üreticisi.